Ինչպե՞ս է գործում ArCa քարտերով 2% քեշբեքի ծրագիրը 2026-ին

2026 թվականից Հայաստանում գործում է ArCa ազգային վճարային համակարգի քարտերով 2% քեշբեքի պետական ծրագիրը: Քեշբեքը հաշվարկվում է երկրի ներսում կատարված 1 000 դրամը գերազանցող անկանխիկ գնումների համար՝ ամսական մինչև 60 000 դրամ սահմանաչափով, և վճարվում է մինչև հաշվարկայինին հաջորդող ամսվա 25-ը: Ծրագիրը չի տարածվում արտասահմանյան ծառայությունների, կրիպտոծառայությունների և բարձր ռիսկայնություն ունեցող մի շարք կատեգորիաների վրա:

Ինչո՞ւ է ծրագիրը սահմանափակված միայն ArCa քարտերով

Քեշբեքի ծրագիրն իրականացվում է հատուկ ֆինանսական մոդելով.

1. 1% քեշբեքը ֆինանսավորում է «Armenian Card» ընկերությունը
2. 1%-ը փոխհատուցվում է պետական բյուջեից

«Armenian Card»-ի այս ծրագրի առավելագույն ներդրումը 3,5 միլիարդ դրամ է: Այս շեմը գերազանցելու դեպքում հետագա վճարումներն իրականացնում է պետությունը: Նման մոդելը հնարավոր է միայն այն պատճառով, որ ArCa-ն հանդիսանում է ազգային վճարային համակարգ, որի բաժնետերերն են Կենտրոնական բանկը և Հայաստանի առևտրային բանկերը: Միջազգային վճարային համակարգերը (Visa, Mastercard և այլն) չեն մասնակցում սուբսիդավորման բյուջետային մեխանիզմներին, այդ իսկ պատճառով ծրագրում ներգրավված են բացառապես ArCa քարտերը: Ըստ էության, պետությունը սուբսիդավորում է այն գնումները, որոնք անցնում են ազգային վճարային ենթակառուցվածքով:

Ի՞նչ է քեշբեքը և ինչպե՞ս է այն հաշվարկվում

Քեշբեքը՝ գնում կատարելուց հետո ծախսված միջոցների մի մասի վերադարձն է հաճախորդի քարտին, այլ ոչ թե զեղչ վճարում կատարելու ժամանակ: ArCa ծրագրի շրջանակներում մեխանիզմը հետևյալն է՝

1. Գնումը վճարվում է ArCa քարտով
2. Վճարման մասին տեղեկատվությունն անցնում է վճարային համակարգով
3. Գործարքի գումարը ֆիքսվում է
4. Հաջորդ ամսում քարտին է վերադարձվում գնման գումարի 2%-ը

Օրինակ եթե մեկ ամսվա ընթացքում ծրագրի պայմաններին համապատասխանող գործարքների վրա ծախսել եք 100 000 դրամ, քեշբեքը կկազմի 2 000 դրամ:

Ծրագրի իրականացման ժամկետները

Քեշբեքը հաշվարկվում է 2026 թվականի հունվարից դեկտեմբեր ամիսներին կատարված գնումների համար:

Փաստացի վճարումներն իրականացվում են 2026թ. փետրվարից մինչև 2027թ. հունվարը՝ հաշվարկայինին հաջորդող ամսվա մինչև 25-ը:

Վճարման ժամկետների օրինակներ.

1. Եթե գնումը կատարվել է հունվարին, քեշբեքը կփոխանցվի մինչև փետրվարի 25-ը
2. Եթե գնումը կատարվել է հուլիսին, քեշբեքը կփոխանցվի մինչև օգոստոսի 25-ը
3. Եթե գնումը կատարվել է դեկտեմբերին, քեշբեքը կփոխանցվի մինչև 2027թ. հունվարի 25-ը

Ծրագրի հիմնական պայմանները

Կենսաթոշակառուները և սոցիալական նպաստ ստացողները պահպանում են գործող 20% սոցիալական քեշբեքը և լրացուցիչ ստանում ևս 2%՝ նոր ծրագրի շրջանակներում:

Նախքան ArCa քարտ ձևակերպելը կամ վճարային համակարգը փոխելը, նպատակահարմար է համեմատել տարբեր բանկերի քարտերի պայմանները՝ բազային քեշբեքը, միջնորդավճարները, լրացուցիչ բոնուսներն ու սահմանափակումները: AFM հարթակում հավաքված են Հայաստանի բանկային քարտերի արդիական պայմանները, ինչը թույլ է տալիս համադրել պետական ծրագիրը շուկայական առաջարկների հետ և ընտրել լավագույն տարբերակը:

Որտե՞ղ է հաշվարկվում քեշբեքը և որտեղ՝ ոչ

Գործարքներ, որոնց համար հաշվարկվում է քեշբեք

1. Խանութներ և սուպերմարկետներ
2. Ռեստորաններ, սրճարաններ, դեղատներ, կլինիկաներ
3. Տեղական առցանց խանութներ և մարքեթփլեյսեր
4. Կենցաղային և ամենօրյա գնումներ երկրի ներսում
5. Ցանկացած այլ ծառայություններ, որոնք Հայաստանում գրանցված են որպես իրավաբանական անձ, բացի նրանցից, ովքեր ներառված չեն ցուցակում

Գործարքներ, որոնց համար քեշբեք չի հաշվարկվում

1. Մոլի խաղեր և բուքմեյքերական ծառայություններ
2. Կրիպտոծառայություններ և կրիպտոբորսաներ
3. Կոմունալ վճարումներ և կապ
4. Վճարումներ պետական և համայնքային բյուջեներ
5. Ֆինանսական կազմակերպություններ
6. Նվեր-քարտեր և կանխավճարային վաուչերներ
7. Նախկինում ստացված քեշբեքի գումարի չափով գործարքներ
8. Գնումներ արտասահմանյան ընկերություններից և մարքեթփլեյսներից
9. Բարձր ռիսկայնություն ունեցող գործարքները

Սա նշանակում է, որ Amazon-ը, AliExpress-ը, Booking-ը, App Store-ը և այլ արտասահմանյան ծառայություններ չեն մասնակցում ծրագրին, մինչդեռ Հայաստանի ներսում գործող տեղական բիզնեսները մասնակցում են:

Ի՞նչ են նշանակում «Բարձր ռիսկայնություն ունեցող գործարքներ» և ինչո՞ւ դրանց համար քեշբեք չի հաշվարկվում

Վճարային համակարգերում կիրառվում է առևտրային կետերի դասակարգումն ըստ MCC կոդերի, որոնք սահմանում են բիզնեսի տեսակը և գործարքների ռիսկայնության մակարդակը: Բարձր ռիսկային գործարքներին սովորաբար դասվում են.

1. Կրիպտոհարթակները և էլեկտրոնային դրամապանակները
2. Քարտից քարտ փոխանցումները
3. Վճարային ագրեգատորները
4. Բուքմեյքերական և խաղային ծառայությունները
5. Թանկարժեք մետաղների առքուվաճառքը
6. Կանխավճարային քարտերը և վաուչերները

Բացառությունների պատճառը պարզ է՝ նման գործարքներում միջոցները հաճախ չեն ծառայում իրական նպատակին, այլ անցնում են տարանցիկ եղանակով կամ կարող են արագ հետ կանխիկացվել: Եթե դրանց համար քեշբեք հաշվարկվեր, ծրագիրը կարող էր օգտագործվել միջոցների «շրջանառության», այլ ոչ թե գնումների խթանման համար:

Ի՞նչ հարցեր կան ծրագրի վերաբերյալ մեկնարկային փուլում

Նմանատիպ ծրագիր Հայաստանում գործարկվում է առաջին անգամ, ուստի մեկնարկային փուլում կան մի շարք հարցեր, որոնք դեռևս պատասխան չունեն:

Օրինակ՝ արդյո՞ք հաճախորդի ստացած քեշբեքը հարկվում է որևէ հարկով: Եթե հաճախորդն ունի տարբեր բանկերի երկու կամ ավելի ArCa քարտեր, և երկուսով էլ գործարքներ են կատարվում, ինչպե՞ս է հաշվարկվելու և փոխանցվելու քեշբեքը: Ինչպե՞ս են գործելու ամսական ընդհանուր գումարի սահմանաչափերը: Որտե՞ղ է հաճախորդը տեսնելու ամսվա ընթացքում կուտակված քեշբեքը, և արդյո՞ք գոյություն ունի որևէ անձնական օգտահաշիվ՝ բացի բանկային հավելվածից: Եթե հաճախորդը համաձայն չլինի քեշբեքի գումարի հետ, ո՞րն է բողոքարկման մեխանիզմը:

Մյուս կողմից այս ծրագիրն իրական ֆինանսական օգուտ է տալիս: Հայաստանի ֆինանսական շուկայում մինչև 2026 թվականն արդեն ձևավորվել է 0,5%-ից մինչև 1,5% քեշբեքով քարտերի առաջարկների պրակտիկա: 2025 թվականի դեկտեմբերին Հայաստանի բանկերն առաջարկում էին 16 տարբեր քարտեր՝ քեշբեքով և լրացուցիչ բոնուսներով: Ընդ որում, այդ քարտերը գործում են առանց ժամանակային սահմանափակումների, գործարքի նվազագույն գումարի, վաճառողի ռեզիդենտության պահանջի և, իհարկե, առանց ArCa քարտ թողարկելու անհրաժեշտության:

Երրորդ կետը շուկայում մրցակցության կանոնների հնարավոր խաթարումն է: Որոշ փորձագետներ նշում են, որ պետության նման միջամտությունն անկանխիկ վճարումների շուկային՝ մեկ ընկերության աջակցությամբ, խախտում է մրցակցային հավասարակշռությունը բոլոր այն վճարային համակարգերի միջև, որոնք տարիներ շարունակ ազնիվ պայքարել են հաճախորդների համար՝ ստեղծելով շահավետ պրոդուկտներ և արտոնություններ հաճախորդի համար: Այս ամենի հետևանքը կարող է լինել սակագների և պայմանների անհավասարակշռությունը բոլոր վճարային համակարգերում, ինչպես նաև օտարերկրյա խաղացողների անվստահությունը Հայաստանի շուկայի հանդեպ:

Ո՞ւմ համար է ArCa քեշբեքի ծրագիրն իրապես շահավետ

1. Հայաստանի ներսում ամեն օր գնումներ կատարողների համար

Հարմար է այն օգտատերերի համար, ովքեր պարբերաբար վճարումներ են կատարում խանութներում, ռեստորաններում, սպասարկման կետերում և տեղական առցանց հարթակներում:

1. Հաճախակի կենցաղային իրեր և տնտեսական այլ գնումներ կատարողների համար

Կայուն ամսական ծախսերի դեպքում քեշբեքը թույլ է տալիս նվազեցնել փաստացի ծախսերն առանց գնումների՝ ձեր վարքագիծը փոխելու:

1. Կենսաթոշակառուների և նպաստառուների համար

Այս կատեգորիայի համար ծրագիրն առանձնահատուկ շահավետ է, քանի որ 2%-ը լրացնում է արդեն իսկ գործող 20% սոցիալական քեշբեքին:

Ո՞ւմ համար նախատեսված չէ ծրագիրը

Այն օգտատերերի համար, որոնց հիմնական ծախսերը կապված են արտասահմանյան ծառայությունների, ֆինանսական փոխանցումների, կրիպտոարժույթների և Հայաստանից դուրս գործող առցանց հարթակների հետ:

Ծրագրի հիմնական սահմանափակումները

1. Գործում է միայն Հայաստանի տարածքում:
2. Աշխատում է բացառապես ArCa քարտերով:
3. Չի տարածվում ֆինանսական և ռիսկային գործարքների վրա:
4. Ունի ամսական և մեկ գործարքի համար սահմանված լիմիտներ:
5. Վճարումներն իրականացվում են ուշացումով՝ հաջորդ ամսվա ընթացքում:

Հաճախ տրվող հարցեր

Ե՞րբ է փոխանցվում ArCa ծրագրով նախատեսված քեշբեքը

Մինչև գնումների կատարման ամսվան հաջորդող ամսվա 25-ը:

Հաշվարկվո՞ւմ է արդյոք քեշբեք առցանց գնումների համար

Այո, եթե վաճառողը գրանցված է Հայաստանում:

Հնարավո՞ր է ստանալ քեշբեք արտերկրում կատարված գնումների համար

Ոչ, ծրագիրը տարածվում է միայն Հայաստանի ներսում կատարված գործարքների վրա:

Արդյո՞ք քեշբեքը գումարվում է այլ ծրագրերին

Կենսաթոշակառուների և նպաստառուների համար՝ այո. 2%-ը գումարվում է սոցիալական քեշբեքին:

Ի՞նչ է տեղի ունենում գնումը վերադարձնելու դեպքում

Վերադարձի գործարքները քեշբեքի հաշվարկման ժամանակ հաշվի չեն առնվում:

Հնարավո՞ր է գերազանցել ամսական սահմանաչափը

Ոչ, առավելագույն քեշբեքը սահմանափակված է ամսական 60 000 դրամով:

Ինչո՞ւ է այս ծրագիրն անհրաժեշտ պետությանը

Ըստ finport.am-ի տվյալների՝ մինչև 2025 թվականի հոկտեմբեր ArCa քարտերի մասնաբաժինը շուկայում նվազել է մինչև 16,3%, քանի որ բանկերն ու հաճախորդներն ավելի ակտիվորեն օգտագործում են միջազգային վճարային համակարգերը:

Քեշբեքի ծրագիրը լուծում է միանգամից մի քանի խնդիր.

1. Խթանում է անկանխիկ վճարումները երկրի ներսում:
2. Աջակցում է ազգային վճարային ենթակառուցվածքին:
3. Բարձրացնում է դրամաշրջանառության թափանցիկությունը:
4. Նվազեցնում է կանխիկի մասնաբաժինը:
5. Ամրապնդում է ArCa-ի դիրքերը:

Օգտատիրոջ համար սա 2% վերադարձ է, իսկ պետության համար՝ ներդրում սեփական ֆինանսական էկոհամակարգում:

Եզրակացություն

2026 թվականին 2% քեշբեքով ArCa քարտերի գործարկումը տնտեսական գործիք է, որն ուղղված է ներքին անկանխիկ գնումների խթանմանը և ազգային վճարային համակարգի աջակցմանը:

Եթե ձեր ծախսերը հիմնականում կատարվում են Հայաստանում գրանցված խանութներում, սպասարկման կետերում և առցանց հարթակներում, ապա ծրագիրը կարող է նվազեցնել ձեր ամենօրյա ծախսերը: Սակայն, եթե հիմնական վճարումները կապված են արտասահմանյան հարթակների, կրիպտոծարժույթների և ֆինանսական գործարքների հետ, դրանց համար քեշբեք չի հաշվարկվի: Հենց սա է ամբողջ ծրագրի տրամաբանությունը: