Վարկերի տեսակները Հայաստանում և ինչպես ընտրություն կատարել

Վարկերը Հայաստանում ամենատարածված ֆինանսական գործիքներից են առօրյա և ավելի խոշոր խնդիրների լուծման համար՝ սկսած տեխնիկա գնելուց և վերանորոգելուց մինչև ավտոմեքենա կամ բնակարան ձեռք բերելը։ Բանկերն առաջարկում են սպառողական վարկեր, հիփոթեքային վարկեր, ավտովարկեր և այլ ծրագրեր՝ տարբեր պայմաններով, տոկոսադրույքներով և պահանջներով, ուստի կարևոր է համեմատել դրանք միմյանց հետ՝ ավել չվճարելու համար։

Այս նյութում կպարզեք, թե ինչ վարկեր կան Հայաստանում, որքան են դրանք իրականում արժենում վարկառուի համար, ինչին ուշադրություն դարձնել ընտրություն կատարելիս և ինչպես ձևակերպել վարկն առանց ավելորդ ռիսկերի։

Այսօր բանկերն առաջարկում են վարկերի մի քանի հիմնական տեսակներ։ Դրանցից յուրաքանչյուրը համապատասխանում է տարբեր նպատակների և ֆինանսական կարգավիճակների։

• Սպառողական վարկեր

  Սպառողական վարկն ամենատարածված ձևաչափն է։ Հարմար է ցանկացած նպատակի՝ վերանորոգում, տեխնիկայի գնում, բուժում, ճանապարհորդություն։

  Հիմնական առանձնահատկությունները.

  • առանց գրավի կամ նվազագույն ապահովվածությամբ,

  • ժամկետը սովորաբար 6 ամսից մինչև 5 տարի,

  • գումարը՝ մի քանի հարյուր հազարից մինչև մի քանի միլիոն դրամ,

  • տոկոսադրույքն ավելի բարձր է, քան հիփոթեքային և ավտովարկերի դեպքում։

  Սպառողական վարկի առավելությունը ձևակերպման արագությունն ու պարզությունն է։ Թերությունը՝ երբեմն ավելի մեծ հավելավճարը բարձր տոկոսադրույքի, գրավի բացակայության և վարկի ավելի կարճ ժամկետի պատճառով, որի դեպքում տոկոսներն ավելի զգալի են լինում։

• Հիփոթեքային վարկեր

  Հիփոթեքային վարկերն օգտագործվում են բնակարանի, տան գնման կամ բնակելի տան կառուցման համար։

  Հիփոթեքի առանձնահատկությունները.

  • ամենաերկար ժամկետը՝ մինչև 20-ից 30 տարի,

  • բոլոր վարկերից ամենացածր տոկոսադրույքն ունի,

  • հիմնականում կա պարտադիր կանխավճար,

  • ներկայացվում են խիստ պահանջներ եկամտի և անշարժ գույքի նկատմամբ։

  Հայաստանում հաճախ հիփոթեքը կարող է ձևակերպվել պետական ծրագրերի աջակցությամբ, ինչը թույլ է տալիս նվազեցնել իրական ֆինանսական բեռը։

• Ավտովարկեր

  Ավտովարկերը նախատեսված են նոր կամ օգտագործված ավտոմեքենա գնելու համար։

  Հիմնական պարամետրերը.

  • ավտոմեքենան հիմնականում հանդես է գալիս որպես գրավ,

  • ժամկետը՝ մինչև 5-ից 7 տարի,

  • տոկոսադրույքն ավելի ցածր է, քան սպառողական վարկի դեպքում,

  • հնարավոր են սահմանափակումներ՝ կապված մեքենայի տարեթվի հետ։

  Ավտովարկն ավելի շահավետ է, քան սովորական կանխիկ վարկը, եթե նպատակը հենց մեքենա գնելն է։

• Կրեդիտային քարտեր և օվերդրաֆտ

  Կրեդիտային քարտը և օվերդրաֆտը կարճաժամկետ վարկավորման ձևաչափեր են։

  Սա ձեզ համապատասխանում է, եթե.

  • գումարն անհրաժեշտ է լինում պարբերաբար,

  • տեղավորվում եք արտոնյալ ժամանակահատվածի մեջ,

  • ձեզ կարևոր է ունենալ պահուստ՝ չնախատեսված ծախսերի համար։

  Կարևոր է հիշել, որ արտոնյալ ժամանակահատվածի ավարտից հետո կրեդիտային քարտի տոկոսադրույքը սովորաբար ամենաբարձրերից մեկն է լինում։

Վարկ ընտրելիս կարևոր է նայել ոչ միայն տոկոսադրույքին, այլև բոլոր ուղեկցող ծախսերին։

Տոկոսադրույք

Վարկերի տոկոսադրույքը կախված է վարկի տեսակից, ժամկետից, արտարժույթից, վարկային պատմությունից և գրավի առկայությունից։

Եթե կողմնորոշվենք ընդհանուր շուկայական պատկերով, ապա իրավիճակը հետևյալն է՝

• Հիփոթեքային վարկով հնարավոր է ստանալ ամենացածր տոկոսադրույքները, քանի որ վարկը երկարաժամկետ է և ապահովված անշարժ գույքով։
• Ավտովարկերը հիմնականում միջին արժեքն ունեն. տոկոսադրույքն ավելի բարձր է, քան հիփոթեքի դեպքում, սակայն ավելի ցածր, քան սովորական կանխիկ գումարով վարկերի դեպքում։
• Սպառողական վարկեր և կրեդիտային քարտերը հիմնականում ամենաթանկ տարբերակներն են, քանի որ բանկն իր վրա ավելի շատ ռիսկեր է վերցնում։

Միջնորդավճարներ և լրացուցիչ ծախսեր

Բացի տոկոսներից, վարկը կարող է ներառել.

• տրամադրման միանվագ միջնորդավճար,
• սպասարկման ամսական միջնորդավճար,
• պարտադիր ապահովագրություն,
• գրավի գնահատման վճար,
• տույժեր ու տուգանքներ ուշացումների համար։

Հենց այդ պատճառով միշտ կարևոր է կողմնորոշվել փաստացի տոկոսադրույքով, այլ ոչ թե միայն գովազդվող թվով։

Վարկի ճիշտ ընտրությունը ոչ թե նվազագույն տոկոսադրույք գտնելն է, այլ հավելավճարի, ժամկետի և վճարումների հարմարավետության միջև օպտիմալ հավասարակշռությունը գտնելը։

Ինչի՞ն ուշադրություն դարձնել առաջին հերթին

1. Վարկի իրական նպատակը
   Չարժե վերցնել երկարաժամկետ վարկ կարճաժամկետ ծախսերի համար։
2. Ամսական վճարներ
   Ամսական վճարը նախապես գնահատեք վարկային հաշվիչով։ Օպտիմալ է, եթե վճարը չի գերազանցում եկամտի 30-ից 40%-ը։
3. Ընդհանուր հավելավճար
   Երբեմն ավելի բարձր տոկոսադրույքով, բայց կարճ ժամկետով վարկն ավելի ձեռնտու է։
4. Վաղաժամկետ մարման հնարավորություն
   Ճշտեք՝ արդյոք կան տույժեր և սահմանափակումներ վարկը վաղաժամ մարելու դեպքում։
5. Պայմանների ճկունություն
   Մարման գրաֆիկի փոփոխման հնարավորությամբ վարկը հաճախ ավելի ապահով է լինում։

Հայաստանի բանկերի մեծ մասում վարկի ձևակերպման գործընթացը նման է։ Ստորև ներկայացրել ենք այդ գործընթացը քայլ առ քայլ։

1. Ընտրում եք համապատասխան ծրագիրը
   Համեմատեք բանկերի առաջարկներն ըստ հիմնական պարամետրերի։
2. Պատրաստում եք փաստաթղթերը
   Սովորաբար պահանջվում են․
   • անձնագիր կամ նույնականացման քարտ (ID քարտ),
   • եկամուտների մասին տեղեկանք,
   • անհրաժեշտության դեպքում՝ գրավի փաստաթղթեր և այլն։
3. Ներկայացնում եք հայտը
   Կարելի է դիմել առցանց կամ բանկի մասնաճյուղում։
4. Սպասում եք վարկի դիտարկմանը և հաստատմանը
   Դա կարող է տևել մի քանի րոպեից մինչև մի քանի օր։
5. Ստորագրում եք պայմանագիրը և ստանում գումարը
   Եթե հայտը ներկայացրել եք առցանց, ապա գումարը ստանում եք քարտին կամ հաշվին։

Կարևոր է, որ ուշադիր կարդաք պայմանագիրը, հատկապես տույժերին և վաղաժամկետ մարմանը վերաբերող բաժինները։

Վարկի մարումը ճիշտ կազմակերպելը լավ վարկային պատմության և գումար խնայելու գրավականն է։

Հիմնական կանոնները մի քանիսն են՝

• վճարումները կատարեք հստակ ժամանակին,
• ստուգեք ձեր հաշվի գանձումները և պարտքի մնացորդը,
• պահպանեք վճարման անդորրագրերը,
• հնարավորության դեպքում մարեք վարկը վաղաժամկետ։

Շատ բանկերում թույլատրվում է վարկի մասնակի և լրիվ վաղաժամկետ մարում, երբ տոկոսները վերահաշվարկվում են, իսկ տույժերը կամ բացակայում են, կամ նվազագույնն են։

Նույնիսկ փոքր լրացուցիչ վճարումները կարող են էապես կրճատել հավելավճարը։

Առավելությունները

• ֆինանսական խնդիրն անմիջապես լուծելու հնարավորություն,
• սեփական միջոցների իրացվելիության պահպանում,
• դրական վարկային պատմության ձևավորում,
• խոշոր գնումների հասանելիություն՝ առանց տևական ժամանակ գումար խնայելու։

Ռիսկերը

• հավելավճար՝ պայմանների սխալ ընտրության դեպքում,
• ֆինանսական բեռ՝ անկայուն եկամուտ ունենալու պայմաններում,
• տույժեր՝ վճարման ուշացման դեպքում,
• պարտքային բեռի ռիսկ՝ մի քանի վարկեր ունենալու դեպքում։

Վարկն օգտակար գործիք է, եթե միայն գիտակցված մոտեցում ցուցաբերեք։

Հայաստանում վարկերը հասանելի են, բազմազան և կարող են լինել շահավետ, եթե ընտրությանը մոտենաք գիտակցաբար։ Գլխավորը վարկի նպատակը հասկանալն է, իրական արժեքը գնահատելը, միջնորդավճարները հաշվի առնելը և այնպիսի պայմաններ ընտրելը, որոնք գերծանրաբեռնվածություն չեն ստեղծի ձեր բյուջեի վրա։

Որպեսզի տասնյակ առաջարկների ինքնուրույն վերլուծության վրա ավելորդ ժամանակ չվատնեք, օգտվեք AFM հարթակից։ Այստեղ դուք կարող եք համեմատել Հայաստանի բանկերի վարկերը, տեսնել արդիական տոկոսադրույքներն ու պայմանները, ընտրել ձեր եկամտին և նպատակին համապատասխան վարկ, ձևակերպել հայտ՝ առանց հավելավճարի և ավելորդ ռիսկերի։

Ընտրեք շահավետ վարկ AFM-ի օգնությամբ և կայացրեք հստակ և թափանցիկ ֆինանսական որոշումներ։