Ովքեր ինչ պայմաններով են տրամադրում արագ վարկեր և որոնք են դրանց հիմնական ռիսկերը

Հայաստանում արագ միկրովարկեր տրամադրում են շուրջ 46 լիցենզավորված վարկային կազմակերպություններ և գրեթե բոլոր բանկերը: Անվանական տոկոսարդույքը կարող է սկսվել տարեկան 12-15%-ից, սակայն գործնականում վարկի իրական արժեքը հաճախ հասնում է տարեկան 30-50%-ի՝ ներառյալ միջնորդավճարները:

Միկրովարկն արագ գործիք է, բայց ոչ միշտ՝ էժան: Կողմնորոշվել պետք է միայն տարեկան փաստացի տոկոսադրույքով և վերջնական գերավճարի չափով:

Ո՞ր կազմակերպություններն են տրամադրում արագ վարկեր

Հայաստանում միկրովարկեր տրամադրում են ոչ միայն վարկային կազմակերպությունները, այլ նաև բանկերը: Դրանց միջև տարբերությունը հասկանալն օգնում է ընտրել ավելի շահավետ և անվտանգ տարբերակ:

Վարկային կազմակերպություններ

Սա միկրովարկերի հիմնական շուկան է: ըստ ՀՀ Կենտրոնական բանկի տվյալների՝ երկրում գործում է շուրջ 46 վարկային կազմակերպություն, ներառյալ վարկային միությունները, լիզինգային և ֆակտորինգային ընկերությունները:

Վարկային կազմակերպությունները բանկեր չեն: Դրանք ավանդներ չեն ընդունում, վարկեր են տրամադրում սեփական կապիտալի և ներդրողների միջոցների հաշվին և մասնագիտացած են հենց արագ ու փոքր վարկերի ոլորտում:

Շուկայի հիմնական մասնակիցները

Գործնականում շուկան բավականին կենտրոնացված է. վարկերի մեծ մասը բաժին է ընկնում մի քանի խոշոր ընկերությունների.

1. FINCA Armenia-ն միջազգային ցանց է՝ ագրո և բիզնես վարկերով
2. Aregak-ն ամենահին խաղացողներից մեկն է, որը գործում է 1997 թվականից
3. Global Credit-ն ակտիվորեն զարգացնում է առցանց վարկերը
4. Kamurj-ն ուժեղ խաղացող է գյուղատնտեսական սեգմենտում
5. MK Kredit-ը եվրոպական Mikro Kapital խմբի մասն է
6. Arfin-ը տոկոսադրույքների կառուցվածքով ամենավիճելի մասնակիցներից է

Կարևոր է հիշել, որ ոչ պաշտոնական ցուցակներում ներառված կազմակերպությունների մի մասը կարող է լինել լուծարված, ուստի ՀՀ ԿԲ կայքի միջոցով դրանք ստուգելը պարտադիր է:

Բանկերը՝ որպես միկրովարկերի այլընտրանք

Շատերը չգիտեն, բայց Հայաստանի բանկերն արդեն առաջարկում են պրոդուկտներ, որոնք ըստ էության փոխարինում են միկրովարկերին:

Բանկերում վարկն ավելի էժան է, սակայն գումար ստանալու գործընթացն ավելի բարդ է:

Միկրովարկերի պայմանները Հայաստանում

Միկրովարկերի պայմանները կարող են խիստ տարբերվել՝ կախված կազմակերպությունից, սակայն ընդհանուր առմամբ շուկան գործում է նմանատիպ պայմաններով: Ստորև ներկայացված են այն հիմնական կողմնորոշիչները, որոնք կօգնեն ձեզ արագ հասկանալ, թե ինչ գումարների, ժամկետների և պահանջների հետ գործ ունեք:

Շուկայի ընդհանուր պահանջները.

1. Տրամադրվող գումարը` 50,000-ից մինչև 10,000,000 դրամ
2. Ժամկետը` 3 ամսից մինչև 5-7 տարի
3. Ձևաչափը` առցանց կամ գրասենյակում

Որքան պարզ է վարկ ստանալը (առանց տեղեկանքների, առցանց, 15 րոպեում), այնքան բարձր է դրա իրական արժեքը:

Ամենահայտնի վարկային կազմակերպությունների պայմանների համեմատությունը

Օրինակ՝ ինչպես է ձևավորվում գերավճարը

Որպեսզի հասկանանք, թե ինչպես է ձևավորվում միկրովարկի իրական արժեքը, դիտարկենք հաճախ հանդիպող սցենար.

1. Գումարը` 1,000,000 դրամ
2. Ժամկետը` 3 տարի

Տարբերակ 1՝ ստանդարտ միկրովարկ (~18%)

1. Ամսական վճար՝ ~36,000 դրամ
2. Գերավճար՝ ~300,000 դրամ

Տարբերակ 2՝ միջնորդավճարներով վարկ (ինչպես ARFIN-ում)

1. Ամսական վճար՝ ~45,000 դրամ
2. Գերավճար՝ ~620,000 դրամ

Տարբերությունն ավելի քան 2 անգամ է՝ նույն գումարի և ժամկետի դեպքում: Ձևակերպման փուլում երկու տարբերակն էլ կարող են նման թվալ՝ գրավիչ գովազդային տոկոսադրույք, պարզ պայմաններ: Սակայն առաջին դեպքում գերավճարը կազմում է գումարի ~30%-ի չափով, իսկ երկրորդում՝ արդեն ավելի քան 60%-ի չափով:

Ինչպե՞ս օգտագործել AFM-ը՝ գերավճարներից խուսափելու համար

Իրականում մարդկանց մեծ մասը վերջնական գերավճարի չափի մասին տեղեկանում է միայն պայմանագիրը ստորագրելիս: Դրանից խուսափելու համար կարող եք նախապես կատարել հետևյալ քայլերը.

1. AFM-ում գտնել ձեզ համապատասխան սպառողական վարկը:
2. Համեմատել բանկերի և վարկային կազմակերպությունների առաջարկները:
3. Հաշվել տարեկան փաստացի տոկոսադրույքն, այլ ոչ թե գովազդվող անվանականը:
4. AFM-ի վարկային հաշվիչի միջոցով հաշվարկել ամբողջ ժամկետի համար նախատեսված գերավճարը:
5. Ուսումնասիրել վճարումների գրաֆիկը:

Սա թույլ է տալիս հասկանալ՝ արդյո՞ք իրականում կարող եք ձեզ թույլ տալ տվյալ վարկը:

Պահանջներ վարկառուներին՝ վարկային կազմակերպություններն ընդդեմ բանկերի

Առաջին հայացքից վարկային կազմակերպությունների և բանկերի պահանջները նման են: Սակայն գործնականում տարբերությունն էական է. հենց դրանով է բացատրվում այն փաստը, որ վարկային կազմակերպություններում վարկ ստանալն ավելի հեշտ է, սակայն սպասարկումը՝ թանկ:

Ի՞նչ է սա նշանակում

1. Վարկային կազմակերպություններն ավելի հաճախ են հաստատում հայտերը, քանի որ ընդունում են ոչ պաշտոնական եկամուտը և ավելի մեղմ են վերաբերվում վարկային պատմությանը:
2. Բանկերն ավելի հաճախ են մերժում, բայց տրամադրում են ավելի ցածր տոկոսադրույք, թափանցիկ պայմաններ և հազվադեպ են կիրառում թաքնված միջնորդավճարներ:

Եթե ձեր վարկը հաստատվել է միայն վարկային կազմակերպությունում, արժե հարց տալ ինքներդ ձեզ՝ արդյո՞ք դա չափազանց ռիսկային տարբերակ չէ ձեր բյուջեի համար:

Ինչո՞ւ են միկրովարկերն ավելի հաճախ հաստատվում վատ վարկային պատմության դեպքում

Արագ վարկերն ավելի հաճախ են հաստատվում վատ վարկային պատմություն կամ բարձր ֆինանսական ծանրաբեռնվածություն ունեցող մարդկանց համար հենց այն պատճառով, որ վարկային կազմակերպություններն իրենց վրա են վերցնում այն չվերադարձնելու բարձր ռիսկը և փոխհատուցում են բարձրացված տոկոսադրույքներով ու միջնորդավճարներով:

Վարկառուի համար սա կարող է թվալ գումար ստանալու վերջին հնարավորությունը, սակայն գործնականում ամենառիսկային սցենարներից մեկն է։ Եթե դուք արդեն չեք հասցնում կատարել ընթացիկ վճարումները, նոր միկրովարկը մեծացնում է ծանրաբեռնվածությունը՝ սկիզբ դնելով ժամկետանց պարտավորությունների շղթային: Սա կարող է հանգեցնել ֆինանսական գերծանրաբեռնվածության՝ երբ նոր վարկերը վերցվում են հին վարկերը մարելու համար:

Ե՞րբ է դա թույլատրելի.

1. Դուք ունեք հստակ և երաշխավորված եկամտի աղբյուր մոտակա ժամանակահատվածում:
2. Գումարը փոքր է, իսկ ժամկետը՝ կարճ:
3. Վճարումը չի գերազանցում ձեր բյուջեի համար անվտանգ ծանրաբեռնվածությունը:

Ե՞րբ է ավելի լավ հրաժարվել վարկից.

1. Արդեն ունեք ժամկետանց պարտավորություններ:
2. Նոր վարկ եք վերցնում հինը փակելու համար:
3. Վստահ չեք, թե ինչ միջոցներով եք կատարելու վճարումները:

Միկրովարկերի հիմնական ռիսկերը

Միկրովարկերն արագ գումար է, սակայն հենց այդ պատճառով դրանցում կենտրոնացված են հիմնական ֆինանսական ռիսկերը:

Թաքնված բարձր տոկոսադրույք

Հաճախ գովազդում նշվում է 0%, սակայն միջնորդավճարների հաշվին վարկի իրական արժեքը կարող է հասնել տարեկան 35-40%-ի:

Պարտքային թակարդ

Եթե բյուջեն ճիշտ չհաշվարկվի, նոր վարկը մեծացնում է ծանրաբեռնվածությունը, ինչը հանգեցնում է տուգանքների և վարկային պատմության վատցմանը:

«Սև» վարկատուներ

«Վարկ 15 րոպեում» կամ «առանց վարկային պատմության ստուգման» հայտարարությունները հաճախ վարկի չափազանց բարձր արժեք են նշանակում (տարեկան մինչև 120-180%) և երաշխավորված չեն կարգավորողի կողմից:

Պայմանների փոփոխություն

Որոշ կազմակերպություններ կարող են փոփոխել տոկոսադրույքը կամ պայմանագրի այլ դրույթներ՝ նախապես տեղեկացնելով վարկառուին:

Արտարժութային ռիսկ

Եթե վարկը ձևակերպված է արտարժույթով, փոխարժեքի աճի դեպքում ավելանում է նաև ամսական վճարի չափը:

Ինչպե՞ս ընտրել միկրովարկ՝ քայլ առ քայլ ուղեցույց

1. Ստուգեք լիցենզիան Կենտրոնական բանկի կայքում:
2. Ուսումնասիրեք միայն տարեկան փաստացի տոկոսադրույքը:
3. AFM-ի միջոցով հաշվարկեք ամբողջ ժամկետի համար նախատեսված գերավճարը:
4. Ստուգեք բոլոր միջնորդավճարները:
5. Գնահատեք բյուջեի ծանրաբեռնվածությունը:

Հիշեք՝ եթե ամսական վճարը գերազանցում է ձեր զուտ եկամտի 40%-ը, դա արդեն բարձր ռիսկ է:

Հաճախ տրվող հարցեր

Ո՞րն է միկրովարկերի ամենացածր տոկոսադրույքը Հայաստանում

Խոշոր վարկային կազմակերպությունների մոտ տարեկան փաստացի տոկոսադրույքը սկսվում է 30%-ից, սակայն հաճախ վերջնական արժեքն ավելի բարձր է լինում միջնորդավճարների պատճառով:

Կարելի՞ է միկրովարկ ստանալ առանց եկամտի

Բանկերում՝ ոչ: Պահանջները խստացվել են, և եկամուտը ստուգվում է:

Ո՞րն է ավելի շահավետ՝ վարկային կազմակերպությունը, թե՞ բանկը

Դեպքերի մեծամասնությունում բանկն ավելի էժան է, սակայն վարկ ստանալն այնտեղ ավելի բարդ է:

Ինչո՞ւ են միկրովարկերն ավելի էժան թվում, քան իրականում կան

Պատճառը գովազդվող անվանական տոկոսադրույքն է, որը չի ներառում միջնորդավճարները:

Ամփոփում

Հայաստանում միկրովարկերը հասանելի գործիք են, որոնք լուծում են «այստեղ և հիմա» առաջացած խնդիրը, սակայն գրեթե միշտ ավելի թանկ են, քան թվում է առաջին հայացքից:

Անվանական տոկոսադրույքները կարող են սկսվել տարեկան 12-15%-ից, բայց գործնականում, միջնորդավճարների և պրոդուկտի կառուցվածքի պատճառով, իրական արժեքը հաճախ հասնում է 30-50%-ի, իսկ առանձին դեպքերում՝ էլ ավելի բարձր: Ինչպես երևում է հոդվածի օրինակներից, նույն գումարի դեպքում տարբեր առաջարկների միջև տարբերությունը կարող է կազմել հարյուր հազարավոր դրամներ:

Ի՞նչ է կարևոր հաշվի առնել նախքան ձևակերպումը.

1. Տարեկան փաստացի տոկոսադրույքն ավելի կարևոր է, քան գովազդվող տոկոսադրույքը․ հենց այն է ցույց տալիս վարկի իրական գինը:
2. Միջնորդավճարները կարող են կրկնապատկել գերավճարը նույնիսկ եթե պայմաններում նշված է 0%:
3. Վարկի հասանելիությունը ոչ թե առավելություն է, այլ ռիսկի ազդակ․ բանկի մերժումը միշտ չէ, որ վատ է. հաճախ դա կարող է պաշտպանել ձեզ չափազանց մեծ պարտքային բեռից:

Գործնական ռազմավարություն.

1. Նախ ստուգեք բանկերի առաջարկները. դրանք գրեթե միշտ ավելի էժան են:
2. Համեմատեք առնվազն 2-3 տարբերակ:
3. Անպայման հաշվարկեք ամբողջ ժամկետի համար նախատեսված գերավճարը:
4. Գնահատեք բյուջեի ընդհանուր ծանրաբեռնվածությունը, այլ ոչ թե միայն ամսական վճարը:

Միկրովարկը տեղին է միայն այն դեպքում, երբ ունեք մարման հստակ սցենար և վերահսկում եք ձեր ֆինանսական բեռը: Մնացած բոլոր դեպքերում այն կարող է դառնալ պարտքային ծուղակ: